گذارش کار ازمایشگاه برای دانشجویان
مقدمه
انتقال حرارت به روش جابجایی هنگامی صورت می گیرد که گاز یا مایعی با جسم جامدی در تماس مستقیم باشد، از آن حرارت گرفته یا به آن حرارت بدهد.
جابجایی به دو صورت انجام می شود، جابجایی آزاد (free convection) و جابجایی اجباری (forced convection). در جابجایی آزاد روند جابجایی تنها به دلیل بروز اختلاف چگالی لایه های مختلف سیال در اثر تغییر دمای آن صورت می گیرد. اما در جابجایی اجباری نیروی خارجی وارد شده بر سیال (مانند وزش باد، استفاده از بادزن، پمپ یا دمنده) باعث جابجایی مولکول های سیال و در پی آن انتقال حرارت می شود.
هدف آزمایش:
هدف آزمایش بررسی پدیده انتقال حرارت جابجایی اجباری درون لوله در جریان آشفته و اندازه گیری ضریب اصطکاک، ضریب انتقال حرارت هوا به دیواره و ضریب انتقال حرارت هوا به آب می باشد. ودر انتها صحت آنالوژی کلبرن بررسی می شود.
تئوری:
شدت انتقال حرارت جابجایی را می توان از رابطه زیر محاسبه نمود:
q=hA(Tسطح-Tمبنا)
زمانی که سیال درون لوله جریان دارد دما در جهت شعاعی و طولی تغییر می کند. به علت مشکل بودن محاسبه دمای مرکز لوله در هر مقطع خاص،دمای توده ای (Tb) را بعنوان دمای مبنا به کار می بریم. دمای توده ای سیال درون لوله عبارتست از دمایی که اگر سیال پس از گذشتن از مقطع مورد نظر به طور آدیاباتیک در خود آمیخته شود، به آن دما برسد.
اگر سیال با دمای توده ای Tbi وارد و با دمای توده ای Tbo از لوله ای با طول L خارج شود حرارت افزوده شده [Tw>Tb] به سیال عبارت است از:
q=mcp(Tbo-Tbi)
از طرفی حرارت منتقل شده به سیال به روش جابجایی از دیواره لوله عبارت است از:
q=hA(Tw-Tb)av ==> mcp(Tbo-Tbi)=hA(Tw-Tb)av
ð hA(Tw-(Tbo+Tbi)/2)=m'cp(Tbo-Tbi)
اثر عدد رینولدز در انتقال حرارت:
برای یک سیال مشخص عدد ناسلت بستگی به شرایط جریان دارد که توسط عدد رینولدز بیان می شود. ضرایب انتقال حرارت در جریان آرام نسبتا کوچک هستند. در جریان گذرا به وسیله جریان های گردابی آمیختگی بیشتری پیش می آید و انتقال حرارت بیشتر می شود. بنابراین برای اعداد Re>2100 حتی در یک مقیاس کوچک، میزان انتقال حرارت افزایش چشمگیری خواهد داشت.
اثر عدد پرنتل در انتقال حرارت:
عدد پرنتل تنها تابعی از خواص سیال است و برابر است با:
Pr=υ/α=cpµ/k
عدد Pr ارتباط توزیع دما و توزیع سرعت و همچنین نسبت ضخامت لایه مرزی حرارتی و حرکتی را مشخص می کند.
.
- ضریب اصطکاک:
ضریب اصطکاک فقط به Re بستگی دارد و مستقل از زبری لوله، برای جریان آرام توسعه یافته می باشد (f=64/Re) اما برای جریان آشفته، f علاوه بر Re ، به زبری سطح داخلی لوله نیز بستگی دارد. f را می توان از دیاگرام مودی بدست آورد.
f با توجه به افت فشار نیز قابل محاسبه است:
ΔP=f(L/D) (ρu2m/2)
تشابه کلبرن:
رابطه زیر تشابه کلبرن برای جریان آشفته داخل لوله می باشد اگر Pr=1 باشد:
St=h/(ρcpum)=Nu/(Re.Pr)=f/8 (Pr=1)
در مورد سیالاتی که عدد پرنتل آنها مخالف یک باشد رابطه بالا بصورت زیر در می آید:
St.Pr⅔=f/8
از تشابه کلبرن که رابطه ای است بین انتقال حرارت و ضریب اصطکاک لوله برای بدست آوردن روابط تجربی انتقال حرارت در داخل لوله استفاده می شود.
شرح دستگاه:
دستگاه از قسمتهای زیر تشکیل شده است:
1- دمنده سانتریفوژ
2- کنترل کننده دبی هوا، که روی ورودی هوا نصب شده است.
3- دبی سنج (Orifice Plate) و مانومتر مربوط به آن.
4- لوله استیل ID=64.2 mm
5- لوله مسی ID=32 mm به طول 1200 mm که به طورت الکتریکی گرم می شود.
6- 18 مقاومت الکتریکی گرم کننده با توان کلی 2 kw
7- 12 ترموکوپل برای اندازه گیری دمای هوا، آب و دیواره
8- Pitot tube و مانومتر برای اندازه گیری سرعت محلی هوا (با استفاده از اختلاف فشار)
9- مانومتر دیفرانسیلی برای اندازه گیری افت فشار ناشی از اصطکاک در لوله مسی به طول 1700 mm
10- مبدل حرارتی هوا به آب، متشکل از لوله مسی داخلی با ID=32 (میلیمتر) و پوسته استوانه ای با ظرفیت حرارتی معادل با 1kg آب.
11- صفحه نشان دهنده مقاومت الکتریکی، دمای توموکوپل ها، توان دمنده، ولت و آمپر جریان می باشد.
12- صفحه مانومتر که فشار نسبی خروجی دمنده، افت فشار orifice، افت فشار لوله مسی و اختلاف فشار کل و فشار استاتیک را در pitot tube، نشان می دهد.
شرح آزمایش:
قبل از روشن کردن گرم کن، دماها را یادداشت می کنیم، سپس گرم کن را روشن می کنیم و هر دو دقیقه دماها را می خوانیم، تا وقتی که دستگاه steady state شود. در زمان های مورد نظر فشارها را نیز خوانده و دستگاه را خاموش می کنیم، هر دو دقیقه دما و فشار را می خوانیم تا steady شود.
با استفاده از روابط زیر محاسبات را با توجه به نتایج بدست آمده از آزمایش انجام می دهیم:
بدست آوردن دبی هوا با استفاده از orifice plate:
m'=kAd√(2ρΔPd)
k=0.67
Ad=πd2/4 (d=40 mm)
ρ=P/(RT)
- محاسبه خصوصیات عملکرد دمنده:
V= 3600 m'/ρ
- محاسبه افت فشار ناشی از اصطکاک:
f=ΔPt/((L/d)ru2/2)
{ L=1700 mm , d=32 mm , u=4m'/(πd2ρ) }
f=0.316 Re-0.25
- محاسبه ضریب انتقال حرارت جابجایی هوا به دیواره:
hap=mcp(T8-T12)/(πdLΔTap)
ΔTap={(T2-T12)+(T6-T8)}/2
- محاسبه ضریب انتقال حرارت جابجایی هوا به آب:
H=Q/(πdLΔTav)
ΔTav=½(T8+T9)-T10
Q=c(T10f-T10i) m
تحلیل نمودار گرمایش T8 ، T9 ، T10 بر حسب t
T8 : دمای هوای ورودی به مبدل
T9 : دمای هوای خروجی از مبدل
T10: دمای آب
منحنی T8 ، T9 تقریبا مشابه اند. دمای آب (T10) به T8 و T9 نزدیک می شود اما برابر نمی شوند. (هر سه نمودار دارای سیر صعودی اند تا به حالت steady state می رسند.)
تحلیل نمودار گرمایش T1-T7 ، T12 ، T11 بر حسب t
دماهای T1-T7 ، دمای لوله مسی در نقاط مختلف می باشند، که از رابطه زیر تبعیت می کنند:
T(t)=Tf+(To-Te).exp(-t/ τ)
در این رابطه Tf دمای نهایی در حالت steady state ، To دمای اولیه و τ ثابت زمانی به صورت گرافیکی از برخورد مماس نمودار (در نقطه شروع منحنی) و خط y=Tf بدست می آید. با توجه به نمودار مشاهده می شود که منحنی های T1-T7 بر حسب زمان صعودی و بصورت exp می باشند و از رابطه بالا تبعیت می کنند.
T11 ، T12 تقریبا ثابت هستند. T11 دمای هوای ورودی است و T12 دمای ورودی لوله مسی می باشد که چون در این قسمت هیتر هم نداریم، تقریبا ثابت است.
تحلیل منحنی سرمایَش T8 و T9 و T10 بر حسب t:
این منحنی مشابه منحنی گرمایش می باشد، منحنی گرمایش صعودی است ولی منحنی سرمایش نزولی است تا steady state شود.
تحلیل منحنی سرمایش T1-T7 و T11 و T12 بر حسب t:
مشابه حالت قبل T11 و T12 تقریبا ثابت هستند.
T1-T7 نيز از رابطه exp تبعيت مي كنند و سير نزولي دارند (به علت خاموش شدن هيتر)
محاسبات:
بدست آوردن دبي هوا :
r=PM/(RT) , m'=kAdÖ(2rDPd)
Pm=(680+38)*101325/760=95725.5 pa
r=95725.5/(287(273+½(33+45)))=1.069 kg/m3
m'=0.0434 kg/s
بدست /اوردن خصوصيات عملكرد دمنده:
v=3600 m/r=3600*0.0434/1.069=146.15
بدست آوردن افت فشار ناشي از اصطكاك :
f=DPt/((L/d)ru2/2)
r=PM/(RT)=95725.5/(287(273+½(44+57)))=1.03 kg/m3
u=4m/(pd2r)=4*0.0434/(p(0.032)2(1.03))=52.36
ð f=0.025
محاسبه ضريب اصطكاك لوله صاف:
f= 0.316 Re-0.25
Re=rud/m
T=273+(44+57)/2=323.5 °k ==> m=1.9514*10-5 kg/(ms)
ð Re= 1.03*52.36*0.032/(1.9514*10-5)=88438.33
ð f= 0.316 (88438.33)-0.25=0.018
ضريب اصطكاك با استفاده از دياگرام مودي:
e=0.05 ==> e/d=0.05/32=0.00156
با داشتن Re و e/d ، f را از دياگرام مودي مي خوانيم:
f=0.022
محاسبه ضريب انتقال حرارت جابجايي هوا به ديواره:
hap=mcp(T8-T12)/(pdLDTap)
DTap=((T2-T12)+(T6-T8))/2=34.5
Cp=1.007*103 J/(kg°C)
ð hap=0.0434*1.007*103*(57-45)/(3.14*0.032*1.7*32.5)
ð hap=99 W/(m2°C)
محاسبه ضريب انتقال حرارت جابجايي هوا به آب:
DTav=½(T8+T4)-T10=½(57+55)-53=3 °c
Q=mcDT=1*4.2*(53-24)=121800 J
Q=Q/t=121800/(60*35)=58 J/s=58 W
ð H=Q/(pdLDTaw)=58/(p*0.032*0.76*3)=253.2 W/(m°c)
براي آنالوژي كلبرن:
St=h/(rcpu)=Nu/(Re.Pr)=f/8
==> h=(f/8)rcpu=(0.025/8)(1.007*52.36*1.03)
==> h=169.7 W/(m2°c)
گزارش آزمایش انتقال حرارت به روش جابجایی اجباری
استاد محترم:
جناب آقای دکتر ابوالفضلی اصفهانی
اعضای گروه:
زهرا دشتی زاده،فرساد رحمانی،حمید رضا صغیر،محمد رضا کیانی فر
فهرست:
مقدمه.....................................2
هدف آزمایش.................................2
اثر عدد رینولدز در انتقال حرارت............2
اثر عدد پرنتل در انتقال حرارت..............3
اثر ورود جریان در انتقال حرارت.............3
ضریب اصطکاک...............................3
تشابه کلبرن.................................3
شرح دستگاه.................................4
شرح آزمایش.................................4
تحلیل نمودارها...............................6
محاسبات....................................10
منابع و مآخذ..............................12
منابع و مآخذ:
دستور کار آزمایشگاه انتقال حرارت
کتاب انتقال حرارت اینکروپرا














